Postanowienia
Treuga Dei z końca XI w.

„[...] Od Bożego Narodzenia aż do poniedziałku najbliższego po święcie Trzech Króli, dalej od wielkiego postu aż po oktawę Zielonych Świąt, dalej we wszystkie wigilie i święta i przez trzy dni w każdym tygodniu, mianowicie od czwartku wieczora aż do świtu poniedziałku,
niechaj pokój panuje wszędzie, [tak] by nikt nie uderzył [też znieważył] nieprzyjaciela swego.

2. Kto by zabił [w tym czasie], niechaj podlega wyrokowi śmierci. Kto by zranił, niechaj straci rękę, kto by uderzył sztyletem, jeśli jest szlachcicem, [niechaj] librę [funt srebra] położy, jeśli, wolnym czy ministeriałem - 10 solidów, jeśli poddanym [niech będzie ukarany] na skórze i na włosach.

3. Każdy dom, dworzyszcze, niechaj (...) ma stały pokój. Niech nikt nie nachodzi [domu], nikt się nie włamuje, nikt niechaj nie śmie w określonych terminach gwałtem (...) najeżdżać. Kto by się ośmielił, jakiegokolwiek by był pochodzenia, głową [będzie] karany.

4. Jeśliby uciekający przed nieprzyjacielem wszedł do swej zagrody, niechaj będzie tam bezpieczny, kto by dzidę lub inną broń za nim aż do zagrody rzucił - niechaj rękę utraci.

5. Komukolwiek by zarzucono pogwałcenie tego pokoju, a on zaprzeczał, jeśli jest wolno urodzony, lub wolny, [przez] 12 świadków ma się oczyścić, jeśli jest poddanym lub ministeriałem, [poddany będzie] próbie zimnej wody, tak że sam się ma [w wodę] rzucić.

6. Jeśliby się zdarzyła kradzież albo rabunek lub wojna ojczyźnie zagrażała, niechaj wszyscy zbrojni [tam] pospieszą, lecz w pochodzie i powrocie każdy niechaj ma [pokój] zapewniony. Jeśliby kto bez nieuniknionej konieczności się porwał -jeśliby był księciem (...) ma płacić 10 funtów jeśli szlachcicem - 5, jeśliby wolnym lub ministeriałem 2, jeśli  poddanym 5 solidów niech płaci lub stratą na skórze i włosach.

7. Kto by wyklętego lub za zbrodnie skazanego, wiedząc o tym, przyjął lub broni go przeciw prawom boskim i ludzkim, niechaj ów obrońca wyrokowi skazanego podlega.

8. Podróżnemu niechaj nikt nie odmówi gościny. [Dalej przepisy, czego podróżnemu nie wolno odmówić, u kogo ma się poskarżyć, Jednak gwałt, jaki popełni, ma być karany].

9. Zbiegłego poddanego niechaj nikt nie broni. Kto by bronił, karze za zbiegostwo [sam] ulegnie.

10. Kto by na drugiego rzucał obelgi, jeśli jest rycerzem, ma być karany kijem, jeśli chłopem - rózgami. [...]"

Treuga Dei - pokój boży, ustanowiony w 1027 r. zakaz prowadzenia wojen
między czwartkiem (wieczór) a poniedziałkiem (rano), następnie rozszerzony o okres adwentu i wielkiego postu. Stosowali go papieże i biskupi do XIII w. w celu ograniczenia wojen feudalnych.


Pytania:
1. Jaki to rodzaj źródła historycznego?
2. W jakim okresie obowiązywał i w jakim celu został ustanowiony spokój boży"?
3.Wymień podstawowe zasady "pokoju bożego".
4. Jakie kary obowiązywały za łamanie zasad ,,pokoju bożego"?
5.Wyjaśnij dlaczego zasady „pokoju bożego" nie obowiązywały w stosunku do zbiegłego poddanego.